| |
Tuna Pase tpase@bilgi.edu.tr
 Müziği insanda ya takıntı ya da tiksinti yaratabilecek Philip Glass’ın film müziklerinden bahsetmeye çalışacağım. Philip Glass müzikte minimalist akımın öncü bestecilerinden ve film müziği de dahil olmak üzere elektronik müzikten , tiyatro müziğine, operaya, oda müziğine ve senfonik eserlere kadar geniş bir sahada çalışmaları var.
Peki nedir bu minimalist müzik? Basitçe anlatmam gerekirse malzemeyi çok harcamadan yapılan, insanının başını döndüren bir ses karmaşası. Minimal her sanatta ele alınan sadelik müzikte tekrarların oluşturduğu bir büyüye dönüşüyor ve ya içinde kalıyorsunuz müziğin ya da nefret edip dışında! Eğer minimal müziğin büyüsüne kapılabilirseniz, bu sizde bir hastalık haline gelebiliyor, o yüzden dikkat başınız dönebilir! Philip Glass’ın bütün işlerine katıksız minimalist denemez, fakat tavrı her eserinde belirgin. “Tekrar edilen küçük melodilerin yarattığı büyük eserler!”
Glass 1977’de ilk film müziğini bir belgesel olan North Star (kuzey yıldızı) adlı filme yaptı. North Star, Mark Di Suvero adlı heykeltıraşın hayatını ve işlerini anlatan bir yapımdı. Belgelesel müzikleri Godfrey Reggio’nun Qatsi üçlemesinden ilki “Dengesiz hayat” anlamına gelen Koyaanısqatsı (1982) ile devam etti. Glass, Reggio üçlemesinin diğer filmlerine de (Powaqqatsi(1987),Naqoyqatsi(2002)) müzik besteledi.. Bu yapıtların hepsi insanın iç ve dış dünyasını oluşturan etkileri görüntü ve müziğin bütünleşmesiyle ortaya koyuyor. 2002 yılında bestelenen son eser, görüntüler gibi dijital teknoloji ve ünlü çellist Yo Yo Ma destekli.
 Ayrıca 1992’de, ünlü fizikçi Stephan Hawking’in A Brief History of Time (zamanın kısa tarihi) belgeseli için müzikler yaptı.
Glass müzikleri görüntülerle birebir bütünleşebilen özelliğe sahiptir, müziği dinlediğinizde görüntü gözlerinizin önüne gelir ve filmdeki ise her hareket müzikle birebir uyumludur. Philip Glass’ın besteci olarak en büyük özelliği diğer sanatları da birleştirici olarak kullanılmasıdır, gerek edebi, gerek sahne, gerekse görsel sanatları birbirlerine kenetlemekte çok ustadır; bu yüzden de eserleri yalın müzik dışında şeyler anlatır insana. Bazen evrenin dönüşünü, bazen acı çeken insanı, bazen de bir Yunan tanrıçasını bulabilirsiniz onun eserlerinde. Anlatım mükemmelliği 1992’de tekrar Godfrey Reggio ile çalıştığı Anima Mundi’dir. Görsellik ve müzik bu belgeselde doruk noktasındadır. Anima mundi’nin müziğini dinlemenizi kesinlikle öneriyorum. Glass’ın mükemmel birleştiriciliği aldığı felsefe, matematik eğitimi ve geniş ilgi sahasından kaynaklanmaktadır. Besteci dünyadaki çoğu yerel müzikle de uğraşmış, bu etkileri eserlerinde yer vermiştir.
 Uzun metraj filmlerde ise Mishima (Paul Schrader, 1984), The Thin Blue Line (İnce mavi çizgi,Errol Morris, 1988) , Hamburger Hill (Hambuger tepesi, John Irvin, 1987), Mindwalk (Akıl yürüyüşü, Bernt Capra, 1990), Candyman (Bernard Rose, 1992), Compassion In Exile (Sürgünde merhamet,Mickey Lemle, 1992), Candyman: Farewell To The Flesh (Bill Condon, 1995), Jenipapo
(Monique Gardenberg, 1995), The Secret Agent (Gizli Ajan,Christopher Hampton, 1996), Bent (Sean Mathias, 1997), The Truman Show (Peter Weir, 1998) gibi filmlerin arasından 1997’de Martin Scorsese’in Kuntun adlı 14. Dalai Lama’nın hayatını anlattığı film çok özel; bu yapımda doğu müziğine olan ilgisini ve minimalist akımı ve daha evvel çalıştığı hikaye, görsellik ve ilgi duyduğu Doğu felsefesinin tüm özellikleriyle kaynaştırmış. 1999 yılında Tod Browing’in yönetmenliğini yaptığı Dracula ise Glass’in müziği için biçilmiş kaftan bir hikaye. Ünlü yaylı dörtlüsü Kronos Quartet ile çalıştığı bu yapım, minimalist müziğin bazen dayanılmaz gerilimini, bazense dönüp duran melodilerin yarattığı gizemi bu soundtrack’de tamamen ortada. Glass’ın en son olarak müziğini yaptığı film ise 2002 yılında The Hours adlı yapım. Üç kadının hikayesi anlatan film hatırlarsanız Nicole Kidman’ın Oscar kaptığı Virginia Woolf karakteriyle çok popüler olmuştu.
Glass çok yakında Philip on Film adlı 25 yıllık film müziği kariyerini özetleyen bir CD piyasaya çıkaracak. Film müziğinin nasıl farklı olabileceğine Glass dinleyerek şahit olabilirsiniz, eğer daha evvelden minimalist müzik veya Philip Glass dinlemediyseniz işte size yeni bir müzik serüveni!
Kaynaklar ve Öneriler :
www.grovemusic.com
www.philipglass.com
www.amazon.com
|
|
