| |
Ali Bilgin Arslan a.bilgin.a@gmail.com
 İronik bir şekilde bir Jimi Hendrix albümüyle aynı adı taşıyan bu albüm, Romanya'nın en çok bilinen müzik ihracatlarından biri olarak kabul edebileceğimiz Taraf De Haidouks'un Bükreş'te verilen 3 özel konserde yapılan canlı kayıtları içeriyor. Genelde canlı performansların kayıtlarından verim almak fazla sık rastlanan bir olay olmasa da albümü şaşırtıcı bir şekilde kaliteli bir ürün olarak kabul edebiliriz. Zira aylar sonu bir stüdyoda çalışılarak ortaya çıkmış albümler gibi tatmin edici bir kaliteye sahip olmasının yanı sıra canlı performansları heyecanlı hale getiren müzisyen etkileşimini de gayet net hissedebiliyoruz.
Müzik ve müzisyenler hakkında genel bilgi vermek gerekirse albümün gerçek anlamda bir çingene müziği olduğunu söyleyebiliriz. Lăutari adı verilen çalgıcılar, geleneksel Roman müziğini icra eden bir alt kültüre mensup olan kişiler. Topluluktaki müzisyenlerden de görebileceğimiz şekilde lăutariler, genel olarak kırsal kesimlerde köy ve kasabalarda yaşayan insanlar. Bu müzisyenlerin oluşturdukları gruplara taraf adı veriliyor ve her taraf'ta bir primaş, yani birincil solist bulunuyor. Genel olarak erkek hakimiyetinde bir oluşum olsa da vokalist olarak bayan lăutarilere de rastlanıyor, elbette ki sayıları erkeklere oranla oldukça az. Özellikle Moldovya taraflarında taraf (aynı zamanda müziğe verilen isim) genelde çingeneler tarafından icra ediliyor. Genel olarak taraf'larda en az 2, en çok 8 enstrüman bulunuyor.
Taraf de Haidouks enstrüman seçimi yönünden bir taraf olduğu göz önünde bulundurulursa fazla radikal bir karaktere sahip değil. Albümde kullanılan enstrümanların başında keman geliyor. Toplulukta 4 kemanın olduğunu varsayarsak kemana ne kadar ağırlık verildiğini görebiliriz. Bunun dışında kontrbas, akordeon ve çeşitli ebatlardaki ziller de topluluğun kemik kadrosunda bulunuyor. Bu albümde konuk sanatçılara ait enstrümanlar ise 2 adet klarnet, darbuka, saksafon, trompet, tapan (perküsyon), bas ve 2 adet bariton tuba ve akordeon. Albümdeki bazı şarkılarda yer alan vokaller de grubun birden çok üyesi ve konuk sanatçılar ile gerçekleştirilmiş. Bu şekilde bir taraf'ta olması gereken her türlü çalgıya (ve fazlasına) yer verilmiş oluyor.
Taraf De Haidouks, Kronos Quartet'le birlikte çalışmışlığı bulunan bir orkestra ve bu albümde de Balkan taraflarından konuklar (Koçani Orkestar Brass Band) ile birlikte bir Türk müzisyen, Tarık Tüysüzoğlu, kendilerine darbukada eşlik ediyor. Müzikteki tempo genel olarak baş döndürücü bir seviyede. Enstrumanlarının tınıları ve çeşitlilikleri gerçekten ortaya çıkan şeyi oldukça karakteristik bir çingene müziğine çeviriyor. Enstumanların çalımındaki akıcılık ve hız, adeta orkestra elemanlarının birbirleriyle hız yarışı yaptığını çağrıştırıyor. Albümün belki de en düşük tempolu şarkıda bile etkileyici bir icra ve hız görüyoruz.
Çingene müziği olduğunu bir manifesto haline getirmiş olan bir gruptan mükemmel bir klasik tekniği beklemek saçma olacağı için elbette ki kayıtlarda entonasyon veya armonik olarak bir mükemmellik aramamak yerinde olur. Zira hafif detone, yerine göre gayet yanlış bir notadan giden bir akordeon, istenen etkiyi yaratmak için yayvan ve rahat bir kurgu amaçlanarak çalınmış kemanlar, dinlediğiniz müziğin koltuklarda oturduğunuz, öksüremediğiniz, istediğiniz zaman ritim tutamadığınız bir konser salonunda dinlenmek üzere yapılmadığını size her saniyesinde hatırlatıyor. Lakin yine de şarkılar ritim tutmak bir yana, takip etmeyi bile imkânsız kılacak kadar hızlı. Belki de bu hızın bir getirisi olarak çoğu yerde basit kontrpuanlar hariç polifonik melodilere rastlamıyoruz. Genel olarak sololar atışma şeklinde geçiyor ve üçten az enstrümanı albüm genelinde aynı anda duymanız mümkün değil. Bu müziğin Moldovya taraflarında dans ve kutlama müziği (melodii de joc) olarak seslendirildiğini düşünürsek albümün genelini de 14 şarkılık bir kutlama müziği olarak kabul edebiliriz. Taraf de Haidouks'un asıl en etkili olacağı ortamın ise yalnızca ve yalnızca bir konser salonu olacağını düşünüyorum.
Referanslar:
1-Speranta Radulescu : 'Romania, §III, 1: Traditional music: General', Grove Music Online ed. L. Macy (Accessed [25.05.2006]), <http://www.grovemusic.com>
2- Speranta Radulescu : 'Instruments of local origin',Grove Music Online ed. L. Macy (Accessed [25.05.2006]), <http://www.grovemusic.com>
3- Wikipedia.org "Kronos Quartet" : http://en.wikipedia.org/wiki/Kronos_Quartet
4- Wikipedia.org "Lautari" :http://en.wikipedia.org/wiki/L%C4%83utari
5- Wikipedia.org "Taraf de Haidouks" : http://en.wikipedia.org/wiki/Taraf_de_Haidouks
6- Wikipedia.org "Taraf" : http://en.wikipedia.org/wiki/taraf
7- Homepage: http://www.miscarea.com/taraful-haiducilor.htm
|
|
