İlkcan Özkan ilkcancan@yahoo.com VOZ D’AMOR: Cesaria Evora
Bir Afrika ülkesi olan Cape Verde’nin hikayesi pek de şaşırtıcı değil: 1456’da Portekizlilerin adaya yerleşmesi, sonrasında coğrafi konumu, özellikle Afrika’ya yakınlığı sebebiyle köle ticaretinin merkezlerinden biri haline gelmesi, Cape Verde’de değişik kültürel etkileşimlerin yaşanmasını kaçınılmaz kılmış. Morna, Cape Verde’nin önemli bir müzikal ogesi. İçinde Portekiz, Arjantin ve Brezilya’dan yoğun etkiler taşıyor. Örneğin Portekiz’in Fado’sundaki “sodade”, içinde insanın karmaşık duygularını (mutsuzluk, acı, nostalji, mutluluk ve aşk) birlikte barındıran bir tanım, Cape Verde müziğinde en belirgin oge diyebiliriz. “ Sodade”in dünya çapındaki temsilcisi de kuşkusuz, sanatçı Cesaria Evora. Albümdeki şarkilarda başlı başına tonalite hakim. Bu durum, Avrupa müziğinden ciddi anlamda etkilenmişliğin belirtisidir. Major- minor formlar, parçalar içinde parlak bir soundla belirtilmiş. Ritmik figürler genellikle 4/4 Bossa Nova veya 6/8 ‘lik kalıplar halinde. Armoniler her şarkida benzerlik göstermekte. Deceptive çözülümler (örneğin merkez sese çözüleceği yerde armoninin bemol altıncı derecesine çözülmek, vs.), müziğe armonik açıdan zenginlik katmakla kalmamış, enstrümanların renk kombinasyonuna da güzel bir destek olmuş fikrimce. Sanatçının kontralto sesine piyano, gitarlar, yaylılar, perküsyon, klarnet, vokaller ve gitara çok benzeyen, ancak daha küçük boyutta bir Portekiz enstrümanı olan “cavaquinho” eşlik ediyor bu albümde. Albümün ilk parçası olan “Isolada” (Isolated- izole) , özgürlüğü elinden alınmış güzel bir kız hakkında. Şarkı, sanatçının şair amcası B. Leza tarafından kaleme alınmış. Cape Verde’ nin zor koşulları altinda yaşayan kadınlarına ithafen söylenen “Amdjer De Nos Terra” (Women of our land- adamızın kadınları) da konusu itibariyle sanatçının dünyaya mesajları ile bütünleşen bir şarkı. Albümün genel temposu medium olmakla birlikte, bu genel ritmi bir nebze aşan hareketli şarkılar da yok değil. “ Pomba” (The dove- kuğu) enstrümanın yanı sıra vokal eşlikli. “Velocidade” (Velocity- hiz) ise ünlü kompozitör Luis Morais’nin bir bestesi. Müziğin dinleyiciyi vuran tarafı- sosyal içeriği dışında, tamamen müzikal rengi açısından- sizi tropikal iklimlere sürüklüyor olması. Evet, belki biraz durağan, hatta oldukça durağan. Ama bazen bizleri hayatın hızından çekip alan bir şeylere ihtiyacımız oluyor. İşte o zamanlarda dinlemek için elimizin altında bulunması bize iyi hissettirecek bir albüm.
KAYNAKLAR: www.rfimusique.com
|
||
Grammy ödüllü şarkıcı Cesaria Evora’nin 2003 yılı çikışlı albümü Voz D’amor, Cape Verde’nin ılık rüzgarlarını yüzumüze doğru estiriyor yine. Müzik direktörlüğünü piyanist Fernando Androde’nin yaptığı albümde, Cape Verde’nin onemli kompozitörlerinin artık hafızalardan silinen klasikleri bir araya getirilmiş. Bu önemli isimler içinde sanatçının amcası B.Laze de bulunuyor.