Efe Bahadır ALICIA SVIGALS: Fidl: Klezmer Violin Alicia Svigals da Amerika’da yaşama ve günümüzün en önemli klezmer sanatçılarından biri olma ünvanını taşıyor. Hatta çok iyi bilinen iki önemli Klezmer grubunun da kurucusu. Bunlardan ilki Grammy sahibi Klezmatics. İkincisi ise tamamı kadınlardan oluşan Mikveh. Klezmer Violin, sanatçının ilk solo albümü olma özelliğini de taşıyor. Albüme adını veren bir diğer terim olan “Fidl” kelimesi ingilizce “Fiddle”dan türemiş. Keman, folk müzikte kullanıldığında Fiddle adını alıyor. Sadece kullanıldığı müzik türüne göre enstrümanda küçük ebat değişiklikleri olabiliyor. Aslen sadece isim farklılığından başka bir şey değil. Fiddle, İngilizce’de fiil olarak da kullanılıyor. (fiddling: Eng. Keman ile folk müzik çalmak) Klezmer Violin albümünde kemanın Alicia Svigals’in elinde güldüğünü, ağladığını, bağırdığını, sızlandığını ve insanın diğer tüm mimiklerini yarattığını belirtmiş Erika Borsos. Aristokrat haline daha aşina olduğumuz bu enstrümanın insana hiç duymadığı seslerle bambaşka duygular yaşatabileceğini kanıtlıyor Klezmer Violin. Pek de tanımadığımız bir kültürün de tarihini ve hikayesini anlatıyor bir yandan. Parçaların çoğu tradisyonel ve kökleri Romanya, Ukrayna, Moldovya ve Yunanistan gibi ülkelere dayanan temalar taşıyor. Tüm parçalar canlı, etkileyici ve en önemlisi hayat dolu. Yaşanılan hayatların ne denli zor ama zevkle yaşandığını haykırıyor. Bazı parçalar klasik Yahudi düğün müzikleri. Bazıları Hasidik kökenli ve bazıları da Sabbath ayinlerine ait. Melodiler yunan modalitesinden Klezmer’e ait “Ahavo Rabo”ya ve Ukrayna gamlarından, balkanlara kadar uzanan geniş bir yelpazenin ürünü. Bu melodiler emprovize yeteneği ile Alicia Svigals’in elinde Klezmer’e ait bir kitap gibi yeniden aranje edilmiş ve yazılmış. Klezmer Violin, böylesine zengin bir kültürün müziğine harika bir kaynak teşkil ediyor ve bir kere dinlendikten sonra daha fazla Klezmer müziği için araştırma yapmaktan başka çare kalmıyor. Kaynaklar: *Grove Music : Grove Music Online Article : Klezmer
|
||
Musevi dininin yarattığı iki önemli kültürel tabandan birini oluşturan Aşkenaz Yahudileri’nin müziği olan Klezmer, en çok kemanla dile gelmiştir. İnsan sesine yakınlığını kullanarak söyleyemediklerini söylemiştir bu kültürün müzisyenleri kemanla. 1800’lerden beri süregelen bu müziğin yaşattıkları birçok sanat dalına ve sanat kişisine ilham kaynağı olmuş olsa da yine en çok eğlenmeyi ve “hayatın tadını çıkartmayı” (Le Heim) vurgulamıştır. Hatta sadece Avrupa’da değil Amerika kıtasında bile yankı uyandırmıştır. Tabii ki bunda Amerika’da yaşayan Musevi toplulukların sayısının yadsınamayacak kadar büyük etkisi vardır.